Kerk tussen muren en mensen

Deze week kreeg ik een mail met daarin de vraag of  we in deze tijd nog wel kerk kunnen zijn zoals we dat al 2000 jaar zijn. Is het leeglopen van de kerken niet het gevolg van een manier van kerk-zijn die niet meer bij de 21e eeuw past?

Het zijn vragen die om ons heen gesteld worden. Vragen die misschien ook wel in je eigen hart opkomen. In die van mij in ieder geval wel. Vragen waarop ik nu geen volledig antwoord ga geven. Wel vraag ik aandacht voor wat hierover in De Reformatie van de afgelopen week geschreven is en waarbij een bepaalde kant op gewezen wordt (jrg. 88, nr. 11). De vraag is of dat de kant is die we als kerken op moeten. Of het de weg is die Christus ons in de Bijbel wijst. Want bij alle vragen die je kunt hebben, is er ook in de 21e eeuw maar één goed Kompas en dat is het Woord van de eeuwige God.

Theodoor Meedendorp over de kerk  

Theodoor Meedendorp is gevraagd om op 23 maart dagvoorzitter te zijn van het congres: “Kerk tussen muren en mensen” dat door De Reformatie en Opbouw georganiseerd wordt. Hij zegt in het interview dat met hem gehouden wordt o.a. het volgende:
“’Kerk’ is voor mij op dit moment de kleine groep mensen met wie ik een keer in de twee weken eet, drink, lach, praat, meeleef, zing, bid, Bijbellees en discussieer. Dat we als kring ook nog bij elkaar in de buurt wonen, versterkt niet alleen de betrokkenheid op elkaar maar ook de betrokkenheid op de buurt.   ……..Het lastige van de gereformeerde kerken vind ik dat het te veel gaat over de kerk en te weinig over Jezus, en dat praten en theologiseren over God, geloof en kerk de boventoon voeren en vaak het beleven van God, geloof en kerk in de weg staan.”
Wat mij hier en in het hele interview opvalt zijn:

  • Het ontbreken van de gezaghebbende stem van de HERE zelf.
  • Het spreken over Jezus tegenover God, geloof en kerk

Een enkele opmerking hierover.
Als we de kerk in de 21e eeuw nadenken, kunnen we bij ons kerk-zijn niet het gezaghebbende Woord van God missen. Dat betekent dat we boven de discussie en het praten over Christus en Zijn kerk moeten uitstijgen. We kunnen niet kerk zijn zonder te beginnen met het luisteren naar het Woord van de Drie-enige God. In onze cultuur zit ingebakken dat we wel samen willen praten, maar een bloedhekel hebben aan woorden die met gezag gesproken worden en waar we ons verstand en ons gevoel en ons gedrag naar moeten voegen.
Willen we kerk zijn, dan zal juist de verkondiging van het gezaghebbende evangelie moeten klinken. Niet vrijblijvend, niet als een discussiestuk dat we van alle kanten kunnen bekijken, maar als het Woord van de enige God die ons als Vader de goede weg wijst.
We worden in onze tijd ook geplaagd door de gedachte die dr. A. Huijgen pasgeleden zo onder woorden heeft gebracht: “Als u mij een gang met zevenmijlslaarzen toestaat: deze zekerheidsproblematiek heeft zich nog slechts verdiept in de gang van het modernisme naar het postmodernisme. Er is geen feit los van interpretatie, ik kan mij aan mijn eigen subjectiviteit niet onttrekken, er is geen archimedisch punt om te oordelen van waaruit ik de werkelijkheid beschouwen kan.”[1]
Er wordt op zo’n manier gesproken en gevoeld dat je eigenlijk niet verder kunt komen dan je eigen mening. Ook als het er om gaat wat er in de Bijbel staat. Daarmee wordt ons idee over de kerk een product van onze eigen cultuur. En is die kerk ook overgegeven aan onze eigen veranderlijke meningen. Dan klinkt over die kerk het oordeel van de woorden die Gamaliel in de joodse raad uitsprak: “daarom zeg ik u: houd u afzijdig van deze mensen en laat hen begaan, want als het mensenwerk is wat  zij nastreven, zal het vergaan”. Hand 5:38.

Wanneer we nadenken over de kerk in de 21e eeuw is het onmisbaar dat we de Schrift als Gods gezaghebbende en onfeilbare Woord aannemen en in gehoorzaamheid aan dat Woord kerk willen zijn. Daarom neemt de verkondiging met gezag van dat Woord dan ook een centrale plaats in het kerk-zijn ook in de 21e eeuw in. Zo horen we dan de echte stem van de Here Jezus.
Dan wordt spreken en leven met de Here Jezus ook niet iets wat tegenover God, kerk en geloof zou staan. Wanneer we over de Here Jezus spreken, hebben we het over Hem die door de Vader gestuurd is volgens Zijn plan. En hebben we het over de Zoon van God die ook de Geest over Zijn kerk heeft uitgestort. Dan hebben we het over Hem die juist Zijn kerk bij elkaar wil brengen door de verkondiging van Zijn Woord. Die juist mensen oproept tot dat ware geloof. Dat geloof waarin je leeft met de drie-enige God zoals Hij zich in Zijn betrouwbare Woord aan ons heeft laten zien. Zo is Hij!
Laat het niet gaan om onze Jezus maar om het leven met de HERE volgens Zijn Woord en wil. Dan willen we steeds weer luisteren en leren van het hele Woord van God en zo Christus in ons leven volgen. Zo kerk zijn. Geen discussiekerk maar een gemeente die samen wil leren van de HERE en wil groeien in een leven volgens Gods hele Woord.

Kan dat nog wel in de 21e eeuw? 

Prof de Ruijter schrijft in aanloop naar het congres een bijdrage over “De gemeenschap der heiligen in een tijd van onverbondenheid”.  Hij geeft heel levensecht weer hoe mensen in onze tijd denken, spreken en voelen. Dat we ook echt met deze dingen aan de gang moeten. Wat mij dan opvalt is dat hierbij dan ook geschreven wordt: “ Onverbondenheid. Achter dit alles gaat een typerende trek van onze huidige cultuur schuil. Individualisering is een basisgegeven geworden. Het individu staat centraal in een netwerk, dat hij in veel opzichten naar eigen keuze opbouwt, bijstelt en soms ook weer afbreekt. Dat geldt ook voor onszelf. Ook kerkleden zijn kind van hun tijd. Individualisering is daarbij een gegeven dat we eigenlijk alleen maar kunnen accepteren. Het roept voor kinderen van God wel vragen op.”
Hier zie je gebeuren dat we in de bezinning over echt kerk-zijn iets binnen brengen wat de hele zaak scheeftrekt. We beoordelen niet of deze individualisering volgens de wil van God is. En zelfs als we dan zeggen dat dit tot onverbondenheid leidt die niet volgens Gods bedoeling is, accepteren we het nog. We zouden er niet omheen kunnen.[2]
Ik kan het niet anders zien dan dat dit de dood in de pot is en ook in strijd met Gods liefde.  Het lijkt er zo op dat de  geest van de tijd de dienst gaat uitmaken in de kerk en niet de Geest van God. Laten we eerlijk zijn: als er iets is wat in elk mens zit, dan is het de zonde. Het hart dat niet naar God wil luisteren. Dat is de grootste macht die er is. Daarvan zeggen we toch ook niet dat we het gewoon moeten accepteren! Nee, Christus heeft de duivel en de zonde overwonnen. Hij roept ons op om met dat oude leven volgens eigen zondige hart en volgens de geest van de tijd te breken. Om door de kracht van de Geest juist volgens Gods wijsheid ons leven en  ons denken te veranderen. Individualisering kan niet iets worden dat we moeten accepteren. We moeten juist vanuit het gebed om de Geest leren om in verbondenheid aan God en  Zijn volk samen gemeente te zijn.

Daarin gaat Christus ons juist voor. Ik denk bijvoorbeeld aan Fil 2, 3-5: “Handel niet uit geldingsdrang of eigenwaan, maar acht in alle bescheidenheid de ander belangrijker dan uzelf. Heb niet alleen uw eigen belangen voor ogen, maar ook die van de ander.  Laat onder u de gezindheid heersen die Christus Jezus had.”
Een congres over de kerk van Christus en het leven met Christus kan alleen maar echt slagen als niet de geest van de tijd geaccepteerd wordt maar wanneer er recht gedaan wordt aan de wijsheid van de Geest die we in het Woord van God vinden. Wanneer we ons van een tijdgeest die tegenover de wil van God staat willen bekeren.
Wanneer we doen, ook in ons denken over de kerk, wat we lezen in Rom. 12: 1,2: “Broeders en zusters, met een beroep op Gods barmhartigheid vraag ik u om uzelf als een levend, heilig en God welgevallig offer in zijn dienst te stellen, want dat is de ware eredienst voor u.  U moet uzelf niet aanpassen aan deze wereld, maar veranderen door uw gezindheid te vernieuwen, om zo te ontdekken wat God van u wil en wat goed, volmaakt en Hem welgevallig is.”

Ds. Rob Visser        28 februari 2013

[1] Arnold Huijgen in: William de Boer,  De relevantie van Calvijns theologie voor de 21e eeuw. Theologische Universiteit Apeldoorn 2013, p. 17,18
[2] Dit lijkt op de benadering die dr G. Dekker voorstaat volgens een interview in het ND van 28 februari.  Hij zegt daar o.a: “Denkend vanuit deze invalshoek zouden de kerken zich niet moeten verzetten tegen de toenemende autonomie en mondigheid, maar zouden zij er het licht van het evangelie over moeten laten schijnen, opdat de mensen ook goed met de autonomie omgaan.” Dit schrijft Dekker ook in het boek dat op 1 maart verschijnt onder de titel: De doorgaande revolutie. Dit boek gaat over de ontwikkelingen in onze kerken van 1970 tot en met 2010. Ik hoop over 2 weken een bespreking van dit boek te geven.

Reacties zijn gesloten.