De rubriek ‘Uit de Schrift’

 Plotseling waren de psalmen van onze website verdwenen! Het deed de schrijver deugd dat meer dan één het merkte en informeerde wat er aan de hand was. Er zijn dus toch nog lezers van deze website die zich voor meer interesseren dan voor kerkelijke conflicten.

De verwijdering van Psalmen 1-41 hoeft niemand te verbazen. Want sinds een paar dagen zijn deze psalmen in boekvorm te verkrijgen. Geholpen door een zeer nauwkeurige corrector heb ik de 41 psalmen – het eerste ‘boek’ in Psalmen –  nog eens helemaal doorgenomen en op tal van onderdelen veranderd. De boekhandel kan u aan een exemplaar helpen.
Toen ik begon met schrijven en Psalm 1 op deze website plaatste, dacht ik nog niet aan een gedrukte uitgave. Wel meende ik dat je een website niet alleen kon vullen met polemiek over kerkelijke zaken. Vandaar het plan om een aparte rubriek ‘Uit de Schrift’ te beginnen. Jarenlang had ik mij met het Oude Testament als geheel beziggehouden, gestimuleerd door cursussen die ik samen met drs. A.H. Verbree heb gegeven. De belangstelling daarvoor was groot. De kerk kan niet zonder Schriftstudie. Het woord van God moet gelezen, verkondigd en geprezen worden. Wij hebben tijdens onze cursussen gemerkt hoe dankbaar velen hun Bijbel weer ter hand namen.
Sindsdien heb ik mij op één boek uit het Oude Testament in het bijzonder toegelegd: op Psalmen. Onze website dankt haar bestaan aan kerkelijke moeilijkheden. Je kunt ook zeggen dat de website haar bestaan daaraan te wijten heeft. Maar naast mijn plicht om over die moeiten niet te zwijgen, was ik ook van mening dat ik iets anders moest doen om een goed evenwicht te bewaren.
Met grote vreugde was en blijf ik bezig aan de bestudering van Psalmen. Als je ouder wordt, ga je achteruit in mogelijkheden. Maar in mijn geval niet in nieuwsgierigheid. Als ik met een psalm klaar ben, ben ik al weer zeer benieuwd naar wat de volgende mij te zeggen heeft. Ik begrijp nu beter dan vroeger waarom mensen als Luther en Calvijn over Psalmen gingen schrijven. Luther zei dat we in Psalmen Gods kinderen in het hart kijken. Calvijn vond dat Psalmen een anatomie bieden van alle gevoelens die de mens kunnen beheersen. Wat mij bijzonder opvalt, is dat in alle psalmen God centraal in het leven van de dichters staat, ongeacht of ze nu bij Hem klagen, Hem danken, Hem loven of over zijn woord en werk nadenken. Van atheïsten in de moderne zin van het woord is in Psalmen nog geen sprake, wel van goddelozen die in de praktijk atheïsten waren door zich niets van God aan te trekken en grote ellende teweeg te brengen.
Er is vandaag nogal wat discussie over plagiaat in preken bij dominees. Plagiaat is in allerlei vormen te plegen. Van een ander overschrijven kan men ook in Bijbelcommentaren. Maar zonder commentaren te raadplegen zou ik geen nieuw boek over psalmen kunnen schrijven. Je moet wat je leest zelf verwerken en vooral niet doen alsof het resultaat dat je op papier zet alleen van jou is. Je komt tot een keuze in allerlei kwesties die wellicht nooit tot een definitieve oplossing te brengen zijn. Maar de Bijbel lezen zonder je om de geschiedenis van de Bijbeluitleg te bekommeren, is een onmogelijkheid. ‘Denk aan uw leiders, die het woord van God aan u hebben verkondigd’ (Hebr. 13,7)’. Die oproep geldt ook voor allen die exegeet heten. Onze dank komt uiteindelijk aan het woord van God en aan God zelf toe.

 Opzet van de behandeling van Psalmen

 Ik hoop nog een tijd met dit mooie werk dat mij dagelijks boeit te kunnen doorgaan. Aan de opzet ervan verander ik niets. Zoals lezers van de Psalmen-rubriek intussen hebben gemerkt, gaat het als volgt: 

1. Uitleg van de tekst. Dat spreekt vanzelf. Ik probeer het wel beknopt te doen, en dan zo dat lezers die de tijd nemen om een moeilijk Bijbelboek beter te leren kennen mij kunnen volgen. Psalmen lezen lijkt gemakkelijk, maar die indruk hebben we omdat tal van flarden van berijmde psalmen en ook een aantal onberijmde zoals bv. Psalm 23, ons heel vertrouwd zijn. Maar veel psalmen zijn moeilijk, zowel voor een uitlegger ervan als voor de gewone lezer. Maar de vreugde is groot als je er dieper in duikt en met het lezen van de onberijmde psalmen vertrouwd raakt. Ik hoorde pas van een Bijbelstudiegroep in een gemeente waarin de bespreking van psalm na psalm veel stof tot nadenken gaf.

 2. Behandeling van een algemeen thema. Ik kijk over het muurtje van één psalm heen naar een thema dat voor de uitleg van meer psalmen van belang is. Daarin bespreek ik o.a. allerlei soorten van psalmen en heb het over de dwaas in de Bijbel, Jahwe en de natuur,   zelfrechtvaardiging, het raadsel van het kwaad, het verschil tussen Bijbeluitleg en dogmatiek, enz. 

 3. De weg van het Oude naar het Nieuwe Testament. Wat betekent elke psalm als er licht vanuit het Nieuwe Testament op valt? Zoiets zeggen van een aantal psalmen die dan ‘messiaans’ zouden zijn, lijkt mij niet juist. Oudtestamentische psalmen moeten we nog niet laten zeggen wat ons pas in Gods openbaring door Jezus Christus duidelijk is geworden. Maar nu we deze nieuwtestamentische openbaring hebben, moeten we laten zien dat alle psalmen in dat licht te lezen zijn.

 4. Betekenis voor de tekst vandaag. Als ik over dit onderdeel schrijf, doe ik het door mijzelf af te vragen hoe ik over de betreffende psalm zou moeten preken. Het woord van God, ook in Psalmen, is een woord voor vandaag.

 5. Verantwoording. Dit onderdeel plaats ik mijn pas verschenen boek in iets kleinere letter. Ik geef een kort verslag van een aantal meer technisch-exegetische kwesties, die enige kennis van het Hebreeuws veronderstellen. De gewone lezer kan de lezing ervan daarom overslaan. Ik wil graag toch even vertellen aan welke uitleggers ik het een en ander te danken heb. Ik heb ook veel te danken aan prof. drs. J. P. Lettinga, die vooral voor dit vijfde onderdeel mij belangrijke hulp geboden heeft.
Plagiaat in de ordinaire zin van het woord wens ik niet te plegen. Mijn dankbaarheid voor de arbeid die anderen hebben verricht, breng ik tot uitdrukking. Bovenal gaat mijn dank uit naar Hem die zoveel diepgravers aan de kerk heeft geschonken, waarvan ik nu profiteer. Met velen van hen dank ik God dat Hij ons in Psalmen, ondanks alle tranen en moeiten een troostvol houvast heeft geschonken, zoals ook Jezus Christus tot op het kruishout toe, ervaren heeft. Geen uitlegger kan objectief over Psalmen schrijven, zonder er ook subjectief diep door geraakt te worden. 

N.a.v. dr. Jochem Douma, Psalmen. Commentaar op Psalm 1-41. Uitgeverij Brevier te Kampen 2013. Introductieprijs 24,90€. Na 1 november 29,90€. ISBN 978-94-91583-25-4. 

 

Reacties zijn gesloten.